بميان آمده بود تا بدينجا رسيده‌ايم ، حال گوييم : ج - يكى از نوشته‌هاى ديگرم رساله « انسان در عرف عرفان » است ، اين رساله مكرر بطبع رسيده است ، و حائز واردات و اصول و امّهاتى در پيرامون آنها است كه جدّا در آشنايى به حقيقت گوهر نفس اهميّت بسزا دارد . د - و ديگر از نوشته‌هايم كه در معرفت نفس جدّا أهميّت بسزا دارد رساله نفيس و عزيز « ولايت تكوينى » است . اين رساله نيز مكرّر به چاپ رسيده است ، در آغاز آن بعد از تسميه و تحميد گفته‌ايم : « حرف عمده ما در پيرامون اين موضوع اصيل و قويم معارف انسانى اين است كه انسان را قابليت و لياقتى است كه اگر نهال وجودش را به دست مربيّان كامل و مكمّل بسپارد ، و دستور العمل باغبان دين و نهال‌پرور و انسان‌ساز را در متن وجود و شئون زندگيش پياده كند ، آنچنان عروج وجودى و اشتداد روحى پيدا مىكند كه اگر در مقام تمثيل بخواهيم حقيقت آن را بازگو كنيم و نمايش دهيم ، شجره طوباى إلهى مىشود كه « أصلها ثابت و فرعها في السماء تؤتي أكلها كلّ حين باذن ربّها » . و اين تمثيل بدين‌جهت است كه مناسباتى تكوينى بين هرعلم و عمل و صورت آنها در عوالم محفوظ است ؛ مثلا إيمان به صورت شجر و علم به صورت ماء تمثّل مىيابد ، امام صادق عليه السّلام ماء غدق قرآن را كه فرمود : « و أن لو استقاموا على الطريقة لأسقيناهم ماء غدقا » به علم كثير تفسير فرمود ، چنان كه مرحوم امين الإسلام طبرسى در تفسير مجمع البيان در ضمن همين آيه كه از آيات سوره جن است آورده است كه « عن الصادق عليه السّلام قال معناه لأفدناه علما كثيرا يتعلّمونه من الأئمّة » . ابن عبّاس ، ماء در اين آيه وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً را به علم تفسير نموده است زيرا كه علم سبب حيات أرواح است چنان كه آب سبب حيات أشباح . اين نهال وجود انسانى كه به فعليت رسيده است تمام شئون زندگيش ، و همهء ثمرهء شجرهء وجودش انسانى است ، آرى اگر اين نهال غذايش انسانى شد ، ميوه‌اش نيز انسانى خواهد شد .